Ingurumen baimenik gabe, Gasteiz inguruetako makroeoliko proiektuan atzera egin du enpresak

Gaur, 2026ko urtarrilaren 26a, berdean markatutako data da Arabako lurraldea, herritarrak edo eta udalerriak eta udalak defendatzeko lanean diharduten elkarte, plataforma, erakunde eta pertsona guztientzat. Jakinarazi da Cluster Vitoria 30kV zentral eolikoaren sustatzaileak, Savannah Power Solar 14 S.L.-k, proiektu hau bertan behera uzteko eskaera aurkeztu ziola Eusko Jaurlaritzari, eta eskaera hori onartu egin dela. Horren ondorioz, proiektuaren espedientea itxi eta aurreikusitako zentral eolikoa ez da eraikiko. Lorpen honek, baztertutako zentralen zerrenda oraindik gehiago handitzea dakar, Cantoblanco eta Laminoria zentral eoliko edo PSFV Vitoria eta PSFV Vitoria Solar zentral fotoboltaikoekin batera.

Sustatzaile batek makroproiektu hauetako bat aurrera ez eramatea erabaki duela jakitea albiste ona bada, are hobea da erabaki horren arrazoiak jakitea: proiektu honen Ingurumen Inpaktuaren Adierazpenaren ebazpena KONTRAKOA dela. Nahikoa da "ingurumen sentsibilitate ekologiko handia", "desagertzeko arriskuan dagoen hegazti-faunarentzako habiagune, kolonia, atsedenleku eta babeslekuen dentsitate handia", "Natura 2000 sareko guneen kontserbazio helburuetan eragin kaltegarriak" edo " Paisaiarengan eragin handia" bezalako esaldiak irakurtzea ebazpen honek ondorioztatzen duena ulertzeko, hau da, INGURUMEN ALDETIK PROIEKTU HAU EGINEZINA DELA HAUSNARTZEA.

Araba ingurumen-aberastasun ikaragarria duen probintzia bat da. Euskadiko Natura Sarean dauden 59 eremuetatik, 29 Araban daude (%56,5). Beraz, ez da harritzekoa halako beste proiektu bat baztertu izana, ingurumenarengan eragin ditzakeen ondorioengatik. Berdin dio non eraiki nahi dituzten makroproiektu eoliko eta fotoboltaikoak. Probintzia osoan zehar hainbeste babestutako eremu daudenez, ingurumen-kaltea onartezina izango litzateke.

Lerro hauen bitartez Arabako Mendiak Aske plataformak eskerrak eman nahi lizkioke proiektu honen aurka aktiboki mobilizatu diren beste plataforma, elkarte, pertsona eta erakundei. Haien lankidetzari esker proiektuaren aurkako hainbat alegazio sinatu eta aurkeztu dira, eta beraiei esker ere, proiektua behin betiko baztertzea lortu da.

Azkenik, albiste on honek lasaitzera eraman behar ez gaituela bergogorazi nahi dugu. Clúster Vitoria 30kV proiektua gaur egun Araba mehatxatzen duten 100-tik gorako zentral eoliko edo fotoboltaikoetako bat besterik ez zen. Horietako batzuk, tamalez, jada martxan daude, hala nola Labrazako zentral eolikoa. Horregatik mobilizatzen jarraitu behar dugu, guztiak ez badira ere, ahalik eta proiektu gehien baztertuak izateko. Horrela, gaurkoa bezalako albisteetaz gozatzen jarraitu ahal izango dugu. Gure lurraldeengatik. Gure udalengatik. Gure jendeengatik. Arabagatik.

Ugatza Azazetan: kontserbazioa edo txikizioa?

Joan den igandean, ekainak 15, ugatzari buruzko artikulu interesgarria argitaratu zuen Rosa Canchok El Correo egunkarian. Azken urteotan hegazti sarraskijale adierazgarri honek Araban bizi duen itxaropen onaren egoeraz hitz egiten zen testuan. Arabako Foru Aldundiko Ingurumen Saileko Marijo Madeira zuzendariak esan bezala, ugatza gero eta gehiago ikusten da gure inguruan, eta badakigu gutxienez gaua igarotzen duen bikote bat dagoela Arabako Mendialdean. Zuzendariak adierazi duenez, ugatzaren hedapen hori gure probintzian heriotza-kausak eta eragozpenak (pozoitzeak eta linea elektrikoak, esaterako) ezabatzearen ondorio da, baita Arabako Mendialdeko eta Valderejoko simaurtegietan hezurrak uztearen ondorio ere.

Zuzendariak espezie honen egoera mehatxatzen duen arrisku handi bat ahaztu duela uste dugu: aerosorgailuak eta horiei lotutako linea elektrikoak.

Araba probintzia estrategikoa da Pirinioetako ugatzen populazioak Europako Mendietara sakabanatu ahal izateko, eta asmo hori lortzeko hainbat hamarkada eman dira. Europako Mendien birkolonizazio horretarako, Araba funtsezko probintzia da, Pirinioen eta Europako Mendien artean baitago. Araba ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen mendi ilara da gakoa, Andia mendilerroan hasi eta Urbasa (Nafarroa), Entzia, Iturrietako mendiak, Azazetako mendiak, Gasteizko mendi garaiak, Tuyo mendilerroa eta Arcena mendilerrorantz hedatzen dena, Burgos iparraldeko mendiekin lotuz, Europako mendiekin lotu arte.

EAE ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen beste mendilerroa, uren banalerrotik, aerosorgailuz josita dago: Urkilla, Elgea eta Badaia mendilerroak. Hori arrisku handia da espezie horren eta beste askoren biziraupenerako. Gogora dezagun duela pare bat urte gertatutakoa: Aratz eta Iturrietako mendietatik hegan zihoan ugatza, Flumen, igandeko artikuluan aipatutakoa, Narbaizako linea elektriko batekin talka egitean hil zela.

Beraz, Ingurumeneko zuzendariari eskatzen diogu egin beharreko izapideak egin ditzala, Azazetako proiektu eolikoa eta Laminoriako proiektu fotoboltaikoa gelditzeko. Proiektu horietan sortutako energia Marrada eta Basozain begiztatze-eremutik atera nahi dute, Arabako Mendialdean lo egiten duen ugatz-bikotetik gertu, eta, ziurrenik, datorren urtean izango dituzten ugatz-kumeetatik gertu, horiek 100 urteren ondoren Moncayon jaiotako lehenak izanik.

Era berean, Legebiltzarreko alderdi guztiei eskatzen diegu, PPtik hasi eta EH Bilduraino, Eusko Jaurlaritzari eska diezaiotela proiektu horiek gelditzeko faunarentzat hain garrantzitsua den korridore honetan.  Ez da ugatza bakarrik: aurten sai beltzaren hitzorduak daude inguruan. Hegazti sarraskijale hau Europako handiena eta eskasena da. Aurten ere, EAEko Bonelli arrano bikote bakarrak (Soraia eta Hegoa) Arabako Mendialdetik hegan egiten duten bi kume atera ditu aurrera. Gainera, Azazetan proiektatutako zentral eolikotik 10 km-tara zortzi sai zuri bikote ugaltzen dira. 15 km-tara bost arrano beltz eta lau hontz handien habiak daude. 5 km-tara, mirotz urdinen zazpi bikote eta mirotz zurien beste bikote bat. 6 km-tara, miru gorrien beste bikote bat ugaltzen da.

Halaber, eremu honetan arrano sugezalea, arrano txikia, aztorea, gabiraia, zuhaitz-belatza, belatz handia, zapelatza eta urubia aurki ditzakegu harrapariei dagokionez. Ugari diren hegazti txikiagoak aipatu gabe, kiropteroei dagokienez, EAEn bizi diren 25 saguzar espezieetatik 20 inguru daude, dena legez babestuta. Beraz, ikusi daiteke faunaren aberastasuna aipagarria dela, eta eskualde honetan edozein megaproiektu geldiaraztea eskatu beharra dagoela.

Zertarako balio du espezie horiek babesteak, aldi berean haien habitatak suntsitzen dituzten megaproiektuak baimentzen baditugu?

Klima-aldaketaren aurkako borroka garrantzitsua da, bai. Baina ezin diogu ingurumen-krisi bati aurre egin beste bat elikatuz. Biodibertsitatea, ekosistemen osotasuna eta lurzoruaren okupazioa ere gainditu ditugun planeta-mugak dira.  "Trantsizio energetikoa" deiturikoak ezin da natura estraktibismo berdearen forma berriekin ustiatzen jarraitzeko koartada izan. Ezin dugu pentsatu klima-aldaketarekin negozioa eginez Lurreko bizitza babestuko denik.

Portzierto, Félix Rodríguez de la Fuentek medikuntza ikasi zuen, Che Guevarak bezala.